习题 90.2 - 解答
要验证将核子场重定义公式 (90.11) 代入拉格朗日量 (90.1) 能够得到 (90.12),我们需要先明确物理背景:公式 (90.1) 是全局手征对称性下的拉格朗日量。为了得到包含外部规范场 l μ l^\mu l μ 和 r μ r^\mu r μ 的局域形式 (90.12),必须首先将 (90.1) 中的普通导数升级为协变导数。
1. 引入协变导数与基本定义
引入外部左手和右手规范场 l μ l_\mu l μ 和 r μ r_\mu r μ ,介子场 U U U 和核子场 N N N 的协变导数分别为:
D μ U = ∂ μ U − i l μ U + i U r μ D_\mu U = \partial_\mu U - i l_\mu U + i U r_\mu D μ U = ∂ μ U − i l μ U + i U r μ
D μ N = ∂ μ N − i l μ P L N − i r μ P R N D_\mu N = \partial_\mu N - i l_\mu P_L N - i r_\mu P_R N D μ N = ∂ μ N − i l μ P L N − i r μ P R N
其中投影算符 P L , R = 1 ∓ γ 5 2 P_{L,R} = \frac{1 \mp \gamma_5}{2} P L , R = 2 1 ∓ γ 5 满足 P L 2 = P L P_L^2 = P_L P L 2 = P L , P R 2 = P R P_R^2 = P_R P R 2 = P R , P L P R = 0 P_L P_R = 0 P L P R = 0 以及 P L γ μ = γ μ P R P_L \gamma^\mu = \gamma^\mu P_R P L γ μ = γ μ P R 。
定义介子场 U = u 2 U = u^2 U = u 2 ,并引入以下基本手征结构(不含外部场时的裸矢量和轴矢量场):
v μ = i 2 ( u † ∂ μ u + u ∂ μ u † ) , a μ = i 2 ( u † ∂ μ u − u ∂ μ u † ) v_\mu = \frac{i}{2} (u^\dagger \partial_\mu u + u \partial_\mu u^\dagger), \quad a_\mu = \frac{i}{2} (u^\dagger \partial_\mu u - u \partial_\mu u^\dagger) v μ = 2 i ( u † ∂ μ u + u ∂ μ u † ) , a μ = 2 i ( u † ∂ μ u − u ∂ μ u † )
以及外部场在核子基底下的旋转形式:
l ~ μ = u † l μ u , r ~ μ = u r μ u † \tilde{l}_\mu = u^\dagger l_\mu u, \quad \tilde{r}_\mu = u r_\mu u^\dagger l ~ μ = u † l μ u , r ~ μ = u r μ u †
核子场的重定义 (90.11) 及其狄拉克伴随形式为:
N = ( u P L + u † P R ) N N = (u P_L + u^\dagger P_R) \mathcal{N} N = ( u P L + u † P R ) N
N ˉ = N † γ 0 = N † ( u † P L + u P R ) γ 0 = N ˉ ( u † P R + u P L ) \bar{N} = N^\dagger \gamma^0 = \mathcal{N}^\dagger (u^\dagger P_L + u P_R) \gamma^0 = \bar{\mathcal{N}} (u^\dagger P_R + u P_L) N ˉ = N † γ 0 = N † ( u † P L + u P R ) γ 0 = N ˉ ( u † P R + u P L )
下面分两步处理介子部分和核子部分。
2. 介子部分的展开
将 ∂ μ U → D μ U \partial_\mu U \to D_\mu U ∂ μ U → D μ U 代入介子动能项 − 1 4 f π 2 Tr ( D μ U † D μ U ) -\frac{1}{4} f_\pi^2 \operatorname{Tr}(D^\mu U^\dagger D_\mu U) − 4 1 f π 2 Tr ( D μ U † D μ U ) 中:
D μ U † = ∂ μ U † + i U † l μ − i r μ U † D_\mu U^\dagger = \partial_\mu U^\dagger + i U^\dagger l_\mu - i r_\mu U^\dagger D μ U † = ∂ μ U † + i U † l μ − i r μ U †
展开迹 Tr ( D μ U † D μ U ) \operatorname{Tr}(D^\mu U^\dagger D_\mu U) Tr ( D μ U † D μ U ) ,利用迹的循环性质和 U U † = 1 U U^\dagger = 1 U U † = 1 (从而有 ( ∂ μ U ) U † = − U ∂ μ U † (\partial_\mu U) U^\dagger = - U \partial_\mu U^\dagger ( ∂ μ U ) U † = − U ∂ μ U † 等关系):
Tr ( D μ U † D μ U ) = Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U ) + Tr ( l μ l μ ) + Tr ( r μ r μ ) − 2 Tr ( l μ U r μ U † ) − i Tr [ l μ ( U ∂ μ U † − ( ∂ μ U ) U † ) ] − i Tr [ r μ ( U † ∂ μ U − ( ∂ μ U † ) U ) ] \begin{aligned}
\operatorname{Tr}(D^\mu U^\dagger D_\mu U) &= \operatorname{Tr}(\partial^\mu U^\dagger \partial_\mu U) + \operatorname{Tr}(l^\mu l_\mu) + \operatorname{Tr}(r^\mu r_\mu) - 2\operatorname{Tr}(l^\mu U r_\mu U^\dagger) \\
&\quad - i \operatorname{Tr}[l^\mu (U \partial_\mu U^\dagger - (\partial_\mu U) U^\dagger)] - i \operatorname{Tr}[r^\mu (U^\dagger \partial_\mu U - (\partial_\mu U^\dagger) U)]
\end{aligned} Tr ( D μ U † D μ U ) = Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U ) + Tr ( l μ l μ ) + Tr ( r μ r μ ) − 2 Tr ( l μ U r μ U † ) − i Tr [ l μ ( U ∂ μ U † − ( ∂ μ U ) U † )] − i Tr [ r μ ( U † ∂ μ U − ( ∂ μ U † ) U )]
引入双向导数 A ∂ ↔ μ B = A ∂ μ B − ( ∂ μ A ) B A \overleftrightarrow{\partial}_\mu B = A \partial_\mu B - (\partial_\mu A) B A ∂ μ B = A ∂ μ B − ( ∂ μ A ) B ,上式直接化简为 (90.12) 中的介子部分:
Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U − i l μ U ∂ ↔ μ U † − i r μ U † ∂ ↔ μ U + l μ l μ + r μ r μ − 2 l μ U r μ U † ) \operatorname{Tr}(\partial^\mu U^\dagger \partial_\mu U - i l^\mu U \overleftrightarrow{\partial}_\mu U^\dagger - i r^\mu U^\dagger \overleftrightarrow{\partial}_\mu U + l^\mu l_\mu + r^\mu r_\mu - 2l^\mu U r_\mu U^\dagger) Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U − i l μ U ∂ μ U † − i r μ U † ∂ μ U + l μ l μ + r μ r μ − 2 l μ U r μ U † )
3. 核子部分的推导
将 N N N 和 N ˉ \bar{N} N ˉ 代入核子拉格朗日量的各项中。
第一项:质量项
− m N N ˉ ( U † P L + U P R ) N = − m N N ˉ ( u † P R + u P L ) ( u † 2 P L + u 2 P R ) ( u P L + u † P R ) N = − m N N ˉ ( u † P R + u P L ) ( u † P L + u P R ) N = − m N N ˉ ( u † u P R + u u † P L ) N = − m N N ˉ N \begin{aligned}
-m_N \bar{N}(U^\dagger P_L + U P_R) N &= -m_N \bar{\mathcal{N}} (u^\dagger P_R + u P_L) (u^{\dagger 2} P_L + u^2 P_R) (u P_L + u^\dagger P_R) \mathcal{N} \\
&= -m_N \bar{\mathcal{N}} (u^\dagger P_R + u P_L) (u^\dagger P_L + u P_R) \mathcal{N} \\
&= -m_N \bar{\mathcal{N}} (u^\dagger u P_R + u u^\dagger P_L) \mathcal{N} = -m_N \bar{\mathcal{N}} \mathcal{N}
\end{aligned} − m N N ˉ ( U † P L + U P R ) N = − m N N ˉ ( u † P R + u P L ) ( u † 2 P L + u 2 P R ) ( u P L + u † P R ) N = − m N N ˉ ( u † P R + u P L ) ( u † P L + u P R ) N = − m N N ˉ ( u † u P R + u u † P L ) N = − m N N ˉ N
第二项:动能与规范耦合项
将导数升级为协变导数 i N ˉ γ μ D μ N = i N ˉ γ μ ∂ μ N + N ˉ γ μ ( l μ P L + r μ P R ) N i \bar{N} \gamma^\mu D_\mu N = i \bar{N} \gamma^\mu \partial_\mu N + \bar{N} \gamma^\mu (l_\mu P_L + r_\mu P_R) N i N ˉ γ μ D μ N = i N ˉ γ μ ∂ μ N + N ˉ γ μ ( l μ P L + r μ P R ) N 。
先计算普通导数部分:
i N ˉ γ μ ∂ μ N = i N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ∂ μ [ ( u P L + u † P R ) N ] = i N ˉ γ μ ( u † u P L + u u † P R ) ∂ μ N + i N ˉ γ μ ( u † ∂ μ u P L + u ∂ μ u † P R ) N \begin{aligned}
i \bar{N} \gamma^\mu \partial_\mu N &= i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger P_L + u P_R) \partial_\mu [ (u P_L + u^\dagger P_R) \mathcal{N} ] \\
&= i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger u P_L + u u^\dagger P_R) \partial_\mu \mathcal{N} + i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger \partial_\mu u P_L + u \partial_\mu u^\dagger P_R) \mathcal{N}
\end{aligned} i N ˉ γ μ ∂ μ N = i N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ∂ μ [( u P L + u † P R ) N ] = i N ˉ γ μ ( u † u P L + u u † P R ) ∂ μ N + i N ˉ γ μ ( u † ∂ μ u P L + u ∂ μ u † P R ) N
利用 u † ∂ μ u = − i ( v μ + a μ ) u^\dagger \partial_\mu u = -i(v_\mu + a_\mu) u † ∂ μ u = − i ( v μ + a μ ) 和 u ∂ μ u † = − i ( v μ − a μ ) u \partial_\mu u^\dagger = -i(v_\mu - a_\mu) u ∂ μ u † = − i ( v μ − a μ ) ,第二项变为:
N ˉ γ μ [ v μ ( P L + P R ) + a μ ( P L − P R ) ] N = N ˉ v / N − N ˉ a / γ 5 N \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu [ v_\mu (P_L + P_R) + a_\mu (P_L - P_R) ] \mathcal{N} = \bar{\mathcal{N}} v \! \! \! / \mathcal{N} - \bar{\mathcal{N}} a \! \! \! / \gamma_5 \mathcal{N} N ˉ γ μ [ v μ ( P L + P R ) + a μ ( P L − P R )] N = N ˉ v / N − N ˉ a / γ 5 N
再计算外部规范场部分:
N ˉ γ μ ( l μ P L + r μ P R ) N = N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ( l μ P L + r μ P R ) ( u P L + u † P R ) N = N ˉ γ μ ( u † l μ u P L + u r μ u † P R ) N = N ˉ γ μ ( l ~ μ P L + r ~ μ P R ) N = N ˉ γ μ [ 1 2 ( l ~ μ + r ~ μ ) − 1 2 ( l ~ μ − r ~ μ ) γ 5 ] N \begin{aligned}
\bar{N} \gamma^\mu (l_\mu P_L + r_\mu P_R) N &= \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger P_L + u P_R) (l_\mu P_L + r_\mu P_R) (u P_L + u^\dagger P_R) \mathcal{N} \\
&= \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger l_\mu u P_L + u r_\mu u^\dagger P_R) \mathcal{N} = \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (\tilde{l}_\mu P_L + \tilde{r}_\mu P_R) \mathcal{N} \\
&= \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu \left[ \frac{1}{2}(\tilde{l}_\mu + \tilde{r}_\mu) - \frac{1}{2}(\tilde{l}_\mu - \tilde{r}_\mu)\gamma_5 \right] \mathcal{N}
\end{aligned} N ˉ γ μ ( l μ P L + r μ P R ) N = N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ( l μ P L + r μ P R ) ( u P L + u † P R ) N = N ˉ γ μ ( u † l μ u P L + u r μ u † P R ) N = N ˉ γ μ ( l ~ μ P L + r ~ μ P R ) N = N ˉ γ μ [ 2 1 ( l ~ μ + r ~ μ ) − 2 1 ( l ~ μ − r ~ μ ) γ 5 ] N
合并得到:
i N ˉ γ μ D μ N = i N ˉ ∂ / N + N ˉ ( v / + 1 2 l ~ / + 1 2 r ~ / ) N − N ˉ ( a / + 1 2 l ~ / − 1 2 r ~ / ) γ 5 N i \bar{N} \gamma^\mu D_\mu N = i \bar{\mathcal{N}} \partial \! \! \! / \mathcal{N} + \bar{\mathcal{N}} \left( v \! \! \! / + \frac{1}{2} \tilde{l} \! \! \! / + \frac{1}{2} \tilde{r} \! \! \! / \right) \mathcal{N} - \bar{\mathcal{N}} \left( a \! \! \! / + \frac{1}{2} \tilde{l} \! \! \! / - \frac{1}{2} \tilde{r} \! \! \! / \right) \gamma_5 \mathcal{N} i N ˉ γ μ D μ N = i N ˉ ∂ / N + N ˉ ( v / + 2 1 l ~ / + 2 1 r ~ / ) N − N ˉ ( a / + 2 1 l ~ / − 2 1 r ~ / ) γ 5 N
第三项:轴矢量耦合项
同样使用协变导数:− 1 2 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( U D μ U † P L + U † D μ U P R ) N -\frac{1}{2}(g_A - 1) i \bar{N} \gamma^\mu (U D_\mu U^\dagger P_L + U^\dagger D_\mu U P_R) N − 2 1 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( U D μ U † P L + U † D μ U P R ) N 。
其中 U D μ U † = U ∂ μ U † + i l μ − i U r μ U † U D_\mu U^\dagger = U \partial_\mu U^\dagger + i l_\mu - i U r_\mu U^\dagger U D μ U † = U ∂ μ U † + i l μ − i U r μ U † 且 U † D μ U = U † ∂ μ U − i U † l μ U + i r μ U^\dagger D_\mu U = U^\dagger \partial_\mu U - i U^\dagger l_\mu U + i r_\mu U † D μ U = U † ∂ μ U − i U † l μ U + i r μ 。
先计算普通导数部分:
− 1 2 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ( U ∂ μ U † P L + U † ∂ μ U P R ) ( u P L + u † P R ) N = − 1 2 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( u † U ∂ μ U † u P L + u U † ∂ μ U u † P R ) N \begin{aligned}
&-\frac{1}{2}(g_A - 1) i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger P_L + u P_R) (U \partial_\mu U^\dagger P_L + U^\dagger \partial_\mu U P_R) (u P_L + u^\dagger P_R) \mathcal{N} \\
&= -\frac{1}{2}(g_A - 1) i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (u^\dagger U \partial_\mu U^\dagger u P_L + u U^\dagger \partial_\mu U u^\dagger P_R) \mathcal{N}
\end{aligned} − 2 1 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( u † P L + u P R ) ( U ∂ μ U † P L + U † ∂ μ U P R ) ( u P L + u † P R ) N = − 2 1 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( u † U ∂ μ U † u P L + u U † ∂ μ U u † P R ) N
利用恒等式 u † U ∂ μ U † u = u ∂ μ u † + ∂ μ u † u = 2 i a μ u^\dagger U \partial_\mu U^\dagger u = u \partial_\mu u^\dagger + \partial_\mu u^\dagger u = 2i a_\mu u † U ∂ μ U † u = u ∂ μ u † + ∂ μ u † u = 2 i a μ 以及 u U † ∂ μ U u † = u † ∂ μ u + ∂ μ u u † = − 2 i a μ u U^\dagger \partial_\mu U u^\dagger = u^\dagger \partial_\mu u + \partial_\mu u u^\dagger = -2i a_\mu u U † ∂ μ U u † = u † ∂ μ u + ∂ μ u u † = − 2 i a μ ,该部分化简为:
− 1 2 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( 2 i a μ P L − 2 i a μ P R ) N = − ( g A − 1 ) N ˉ a / γ 5 N -\frac{1}{2}(g_A - 1) i \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu (2i a_\mu P_L - 2i a_\mu P_R) \mathcal{N} = -(g_A - 1) \bar{\mathcal{N}} a \! \! \! / \gamma_5 \mathcal{N} − 2 1 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ ( 2 i a μ P L − 2 i a μ P R ) N = − ( g A − 1 ) N ˉ a / γ 5 N
再计算外部规范场部分:
− 1 2 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ [ ( i l μ − i U r μ U † ) P L + ( − i U † l μ U + i r μ ) P R ] N = 1 2 ( g A − 1 ) N ˉ γ μ [ u † ( l μ − u 2 r μ u † 2 ) u P L + u ( − u † 2 l μ u 2 + r μ ) u † P R ] N = 1 2 ( g A − 1 ) N ˉ γ μ [ ( l ~ μ − r ~ μ ) P L − ( l ~ μ − r ~ μ ) P R ] N = − 1 2 ( g A − 1 ) N ˉ ( l ~ / − r ~ / ) γ 5 N \begin{aligned}
&-\frac{1}{2}(g_A - 1) i \bar{N} \gamma^\mu [ (i l_\mu - i U r_\mu U^\dagger) P_L + (-i U^\dagger l_\mu U + i r_\mu) P_R ] N \\
&= \frac{1}{2}(g_A - 1) \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu [ u^\dagger (l_\mu - u^2 r_\mu u^{\dagger 2}) u P_L + u (-u^{\dagger 2} l_\mu u^2 + r_\mu) u^\dagger P_R ] \mathcal{N} \\
&= \frac{1}{2}(g_A - 1) \bar{\mathcal{N}} \gamma^\mu [ (\tilde{l}_\mu - \tilde{r}_\mu) P_L - (\tilde{l}_\mu - \tilde{r}_\mu) P_R ] \mathcal{N} \\
&= -\frac{1}{2}(g_A - 1) \bar{\mathcal{N}} (\tilde{l} \! \! \! / - \tilde{r} \! \! \! /) \gamma_5 \mathcal{N}
\end{aligned} − 2 1 ( g A − 1 ) i N ˉ γ μ [( i l μ − i U r μ U † ) P L + ( − i U † l μ U + i r μ ) P R ] N = 2 1 ( g A − 1 ) N ˉ γ μ [ u † ( l μ − u 2 r μ u † 2 ) u P L + u ( − u † 2 l μ u 2 + r μ ) u † P R ] N = 2 1 ( g A − 1 ) N ˉ γ μ [( l ~ μ − r ~ μ ) P L − ( l ~ μ − r ~ μ ) P R ] N = − 2 1 ( g A − 1 ) N ˉ ( l ~ / − r ~ / ) γ 5 N
合并得到:
− ( g A − 1 ) N ˉ ( a / + 1 2 l ~ / − 1 2 r ~ / ) γ 5 N -(g_A - 1) \bar{\mathcal{N}} \left( a \! \! \! / + \frac{1}{2} \tilde{l} \! \! \! / - \frac{1}{2} \tilde{r} \! \! \! / \right) \gamma_5 \mathcal{N} − ( g A − 1 ) N ˉ ( a / + 2 1 l ~ / − 2 1 r ~ / ) γ 5 N
4. 综合结果
将上述所有核子项相加,注意到动能项中产生的轴矢量部分 − N ˉ ( a / + 1 2 l ~ / − 1 2 r ~ / ) γ 5 N -\bar{\mathcal{N}}(a \! \! \! / + \frac{1}{2}\tilde{l} \! \! \! / - \frac{1}{2}\tilde{r} \! \! \! /)\gamma_5 \mathcal{N} − N ˉ ( a / + 2 1 l ~ / − 2 1 r ~ / ) γ 5 N 与轴矢量耦合项 − ( g A − 1 ) N ˉ ( a / + 1 2 l ~ / − 1 2 r ~ / ) γ 5 N -(g_A - 1)\bar{\mathcal{N}}(a \! \! \! / + \frac{1}{2}\tilde{l} \! \! \! / - \frac{1}{2}\tilde{r} \! \! \! /)\gamma_5 \mathcal{N} − ( g A − 1 ) N ˉ ( a / + 2 1 l ~ / − 2 1 r ~ / ) γ 5 N 完美合并为 − g A -g_A − g A 的系数项。结合介子部分,最终得到完整的拉格朗日量:
L = − 1 4 f π 2 Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U − i l μ U ∂ ↔ μ U † − i r μ U † ∂ ↔ μ U + l μ l μ + r μ r μ − 2 l μ U r μ U † ) + v 3 Tr ( M U + M † U † ) + i N ‾ ∂ / N − m N N ‾ N + N ‾ ( v / + 1 2 l ~ / + 1 2 r ~ / ) N − g A N ‾ ( a / + 1 2 l ~ / − 1 2 r ~ / ) γ 5 N \boxed{
\begin{aligned}
\mathcal{L} = &-\tfrac{1}{4} f_\pi^2 \operatorname{Tr}(\partial^\mu U^\dagger \partial_\mu U - il^\mu U \overleftrightarrow{\partial}_\mu U^\dagger - ir^\mu U^\dagger \overleftrightarrow{\partial}_\mu U \\
&+ l^\mu l_\mu + r^\mu r_\mu - 2l^\mu U r_\mu U^\dagger) \\
&+ v^3 \operatorname{Tr}(MU + M^\dagger U^\dagger) + i\overline{\mathcal{N}} \partial \! \! \! / \mathcal{N} - m_N \overline{\mathcal{N}} \mathcal{N} \\
&+ \overline{\mathcal{N}} (v \! \! \! / + \tfrac{1}{2} \tilde{l} \! \! \! / + \tfrac{1}{2} \tilde{r} \! \! \! /) \mathcal{N} - g_A \overline{\mathcal{N}} (a \! \! \! / + \tfrac{1}{2} \tilde{l} \! \! \! / - \tfrac{1}{2} \tilde{r} \! \! \! /) \gamma_5 \mathcal{N} \
\end{aligned}
} L = − 4 1 f π 2 Tr ( ∂ μ U † ∂ μ U − i l μ U ∂ μ U † − i r μ U † ∂ μ U + l μ l μ + r μ r μ − 2 l μ U r μ U † ) + v 3 Tr ( M U + M † U † ) + i N ∂ / N − m N N N + N ( v / + 2 1 l ~ / + 2 1 r ~ / ) N − g A N ( a / + 2 1 l ~ / − 2 1 r ~ / ) γ 5 N
这正是公式 (90.12),验证完毕。