习题 87.3 - 解答
(a) SU ( 2 ) \text{SU}(2) SU ( 2 ) 和超荷生成元的 4 × 4 4 \times 4 4 × 4 矩阵表示
在标准模型中,Higgs 场是一个复二重态,其超荷为 Y = 1 / 2 Y = 1/2 Y = 1/2 。它可以用四个实标量场 ϕ i \phi_i ϕ i 表示为:
φ = 1 2 ( ϕ 1 + i ϕ 3 ϕ 2 + i ϕ 4 ) \varphi = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \phi_1 + i\phi_3 \\ \phi_2 + i\phi_4 \end{pmatrix} φ = 2 1 ( ϕ 1 + i ϕ 3 ϕ 2 + i ϕ 4 )
在无穷小规范变换下,复数形式的 Higgs 场变换为 δ φ = i θ a T a φ + i θ Y Y φ \delta \varphi = i \theta^a T^a \varphi + i \theta_Y Y \varphi δ φ = i θ a T a φ + i θ Y Y φ ,其中 T a = 1 2 σ a T^a = \frac{1}{2}\sigma^a T a = 2 1 σ a 是 SU ( 2 ) \text{SU}(2) SU ( 2 ) 生成元,σ a \sigma^a σ a 为泡利矩阵。
对应地,实标量场向量 ϕ = ( ϕ 1 , ϕ 2 , ϕ 3 , ϕ 4 ) T \phi = (\phi_1, \phi_2, \phi_3, \phi_4)^T ϕ = ( ϕ 1 , ϕ 2 , ϕ 3 , ϕ 4 ) T 的变换定义为 δ ϕ i = θ a ( T a ) i j ϕ j + θ Y Y i j ϕ j \delta \phi_i = \theta^a (\mathcal{T}^a)_{ij} \phi_j + \theta_Y \mathcal{Y}_{ij} \phi_j δ ϕ i = θ a ( T a ) ij ϕ j + θ Y Y ij ϕ j 。因此,我们可以通过比较实部和虚部,由 i T a φ i T^a \varphi i T a φ 和 i Y φ i Y \varphi iY φ 提取出 4 × 4 4 \times 4 4 × 4 的实反对称矩阵 T a \mathcal{T}^a T a 和 Y \mathcal{Y} Y 。
对于 T 1 = 1 2 ( 0 1 1 0 ) T^1 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} T 1 = 2 1 ( 0 1 1 0 ) :
i T 1 φ = i 2 2 ( ϕ 2 + i ϕ 4 ϕ 1 + i ϕ 3 ) = 1 2 ( − 1 2 ϕ 4 + i 1 2 ϕ 2 − 1 2 ϕ 3 + i 1 2 ϕ 1 ) i T^1 \varphi = \frac{i}{2\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \phi_2 + i\phi_4 \\ \phi_1 + i\phi_3 \end{pmatrix} = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} -\frac{1}{2}\phi_4 + i\frac{1}{2}\phi_2 \\ -\frac{1}{2}\phi_3 + i\frac{1}{2}\phi_1 \end{pmatrix} i T 1 φ = 2 2 i ( ϕ 2 + i ϕ 4 ϕ 1 + i ϕ 3 ) = 2 1 ( − 2 1 ϕ 4 + i 2 1 ϕ 2 − 2 1 ϕ 3 + i 2 1 ϕ 1 )
提取实部和虚部得到 δ ϕ = ( − 1 2 ϕ 4 , − 1 2 ϕ 3 , 1 2 ϕ 2 , 1 2 ϕ 1 ) T \delta\phi = (-\frac{1}{2}\phi_4, -\frac{1}{2}\phi_3, \frac{1}{2}\phi_2, \frac{1}{2}\phi_1)^T δ ϕ = ( − 2 1 ϕ 4 , − 2 1 ϕ 3 , 2 1 ϕ 2 , 2 1 ϕ 1 ) T ,对应的矩阵为:
T 1 = 1 2 ( 0 0 0 − 1 0 0 − 1 0 0 1 0 0 1 0 0 0 ) \mathcal{T}^1 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & -1 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 0 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} T 1 = 2 1 0 0 0 1 0 0 1 0 0 − 1 0 0 − 1 0 0 0
对于 T 2 = 1 2 ( 0 − i i 0 ) T^2 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & -i \\ i & 0 \end{pmatrix} T 2 = 2 1 ( 0 i − i 0 ) :
i T 2 φ = 1 2 2 ( ϕ 2 + i ϕ 4 − ϕ 1 − i ϕ 3 ) = 1 2 ( 1 2 ϕ 2 + i 1 2 ϕ 4 − 1 2 ϕ 1 − i 1 2 ϕ 3 ) i T^2 \varphi = \frac{1}{2\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \phi_2 + i\phi_4 \\ -\phi_1 - i\phi_3 \end{pmatrix} = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \frac{1}{2}\phi_2 + i\frac{1}{2}\phi_4 \\ -\frac{1}{2}\phi_1 - i\frac{1}{2}\phi_3 \end{pmatrix} i T 2 φ = 2 2 1 ( ϕ 2 + i ϕ 4 − ϕ 1 − i ϕ 3 ) = 2 1 ( 2 1 ϕ 2 + i 2 1 ϕ 4 − 2 1 ϕ 1 − i 2 1 ϕ 3 )
提取得到 δ ϕ = ( 1 2 ϕ 2 , − 1 2 ϕ 1 , 1 2 ϕ 4 , − 1 2 ϕ 3 ) T \delta\phi = (\frac{1}{2}\phi_2, -\frac{1}{2}\phi_1, \frac{1}{2}\phi_4, -\frac{1}{2}\phi_3)^T δ ϕ = ( 2 1 ϕ 2 , − 2 1 ϕ 1 , 2 1 ϕ 4 , − 2 1 ϕ 3 ) T ,对应的矩阵为:
T 2 = 1 2 ( 0 1 0 0 − 1 0 0 0 0 0 0 1 0 0 − 1 0 ) \mathcal{T}^2 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 & 0 \\ -1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & -1 & 0 \end{pmatrix} T 2 = 2 1 0 − 1 0 0 1 0 0 0 0 0 0 − 1 0 0 1 0
对于 T 3 = 1 2 ( 1 0 0 − 1 ) T^3 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & -1 \end{pmatrix} T 3 = 2 1 ( 1 0 0 − 1 ) :
i T 3 φ = i 2 2 ( ϕ 1 + i ϕ 3 − ϕ 2 − i ϕ 4 ) = 1 2 ( − 1 2 ϕ 3 + i 1 2 ϕ 1 1 2 ϕ 4 − i 1 2 ϕ 2 ) i T^3 \varphi = \frac{i}{2\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \phi_1 + i\phi_3 \\ -\phi_2 - i\phi_4 \end{pmatrix} = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} -\frac{1}{2}\phi_3 + i\frac{1}{2}\phi_1 \\ \frac{1}{2}\phi_4 - i\frac{1}{2}\phi_2 \end{pmatrix} i T 3 φ = 2 2 i ( ϕ 1 + i ϕ 3 − ϕ 2 − i ϕ 4 ) = 2 1 ( − 2 1 ϕ 3 + i 2 1 ϕ 1 2 1 ϕ 4 − i 2 1 ϕ 2 )
提取得到 δ ϕ = ( − 1 2 ϕ 3 , 1 2 ϕ 4 , 1 2 ϕ 1 , − 1 2 ϕ 2 ) T \delta\phi = (-\frac{1}{2}\phi_3, \frac{1}{2}\phi_4, \frac{1}{2}\phi_1, -\frac{1}{2}\phi_2)^T δ ϕ = ( − 2 1 ϕ 3 , 2 1 ϕ 4 , 2 1 ϕ 1 , − 2 1 ϕ 2 ) T ,对应的矩阵为:
T 3 = 1 2 ( 0 0 − 1 0 0 0 0 1 1 0 0 0 0 − 1 0 0 ) \mathcal{T}^3 = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & 0 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & -1 & 0 & 0 \end{pmatrix} T 3 = 2 1 0 0 1 0 0 0 0 − 1 − 1 0 0 0 0 1 0 0
对于 Y = 1 2 ( 1 0 0 1 ) Y = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} Y = 2 1 ( 1 0 0 1 ) :
i Y φ = i 2 2 ( ϕ 1 + i ϕ 3 ϕ 2 + i ϕ 4 ) = 1 2 ( − 1 2 ϕ 3 + i 1 2 ϕ 1 − 1 2 ϕ 4 + i 1 2 ϕ 2 ) i Y \varphi = \frac{i}{2\sqrt{2}} \begin{pmatrix} \phi_1 + i\phi_3 \\ \phi_2 + i\phi_4 \end{pmatrix} = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} -\frac{1}{2}\phi_3 + i\frac{1}{2}\phi_1 \\ -\frac{1}{2}\phi_4 + i\frac{1}{2}\phi_2 \end{pmatrix} iY φ = 2 2 i ( ϕ 1 + i ϕ 3 ϕ 2 + i ϕ 4 ) = 2 1 ( − 2 1 ϕ 3 + i 2 1 ϕ 1 − 2 1 ϕ 4 + i 2 1 ϕ 2 )
提取得到 δ ϕ = ( − 1 2 ϕ 3 , − 1 2 ϕ 4 , 1 2 ϕ 1 , 1 2 ϕ 2 ) T \delta\phi = (-\frac{1}{2}\phi_3, -\frac{1}{2}\phi_4, \frac{1}{2}\phi_1, \frac{1}{2}\phi_2)^T δ ϕ = ( − 2 1 ϕ 3 , − 2 1 ϕ 4 , 2 1 ϕ 1 , 2 1 ϕ 2 ) T ,对应的矩阵为:
Y = 1 2 ( 0 0 − 1 0 0 0 0 − 1 1 0 0 0 0 1 0 0 ) \mathcal{Y} = \frac{1}{2} \begin{pmatrix} 0 & 0 & -1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & -1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} Y = 2 1 0 0 1 0 0 0 0 1 − 1 0 0 0 0 − 1 0 0
(b) 计算矩阵 F a i F^a{}_i F a i
在标准模型中,协变导数为 D μ φ = ∂ μ φ − i g W μ a T a φ − i g ′ B μ Y φ D_\mu \varphi = \partial_\mu \varphi - i g W_\mu^a T^a \varphi - i g' B_\mu Y \varphi D μ φ = ∂ μ φ − i g W μ a T a φ − i g ′ B μ Y φ 。
将其写为实标量场的形式 D μ ϕ i = ∂ μ ϕ i + A μ A ( τ A ) i j ϕ j D_\mu \phi_i = \partial_\mu \phi_i + A_\mu^A (\tau^A)_{ij} \phi_j D μ ϕ i = ∂ μ ϕ i + A μ A ( τ A ) ij ϕ j ,其中规范场合并记为 A μ A = ( W μ 1 , W μ 2 , W μ 3 , B μ ) A_\mu^A = (W_\mu^1, W_\mu^2, W_\mu^3, B_\mu) A μ A = ( W μ 1 , W μ 2 , W μ 3 , B μ ) ,对应的包含耦合常数的生成元矩阵为:
τ 1 = − g T 1 , τ 2 = − g T 2 , τ 3 = − g T 3 , τ 4 = − g ′ Y \tau^1 = -g \mathcal{T}^1, \quad \tau^2 = -g \mathcal{T}^2, \quad \tau^3 = -g \mathcal{T}^3, \quad \tau^4 = -g' \mathcal{Y} τ 1 = − g T 1 , τ 2 = − g T 2 , τ 3 = − g T 3 , τ 4 = − g ′ Y
Higgs 场的真空期望值 (VEV) 为 ⟨ φ ⟩ = 1 2 ( 0 v ) \langle \varphi \rangle = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 0 \\ v \end{pmatrix} ⟨ φ ⟩ = 2 1 ( 0 v ) ,对应的实向量为 v j = ( 0 , v , 0 , 0 ) T v_j = (0, v, 0, 0)^T v j = ( 0 , v , 0 , 0 ) T 。
根据定义 F A i ≡ ( τ A ) i j v j F^A{}_i \equiv (\tau^A)_{ij} v_j F A i ≡ ( τ A ) ij v j ,我们只需提取每个矩阵 τ A \tau^A τ A 的第二列并乘以 v v v :
F 1 i = − g ( T 1 ) i 2 v = − g v 2 δ i 3 F^1{}_i = -g (\mathcal{T}^1)_{i2} v = -g \frac{v}{2} \delta_{i3} F 1 i = − g ( T 1 ) i 2 v = − g 2 v δ i 3
F 2 i = − g ( T 2 ) i 2 v = − g v 2 δ i 1 F^2{}_i = -g (\mathcal{T}^2)_{i2} v = -g \frac{v}{2} \delta_{i1} F 2 i = − g ( T 2 ) i 2 v = − g 2 v δ i 1
F 3 i = − g ( T 3 ) i 2 v = g v 2 δ i 4 F^3{}_i = -g (\mathcal{T}^3)_{i2} v = g \frac{v}{2} \delta_{i4} F 3 i = − g ( T 3 ) i 2 v = g 2 v δ i 4
F 4 i = − g ′ ( Y ) i 2 v = − g ′ v 2 δ i 4 F^4{}_i = -g' (\mathcal{Y})_{i2} v = -g' \frac{v}{2} \delta_{i4} F 4 i = − g ′ ( Y ) i 2 v = − g ′ 2 v δ i 4
将 F A i F^A{}_i F A i 写成 4 × 4 4 \times 4 4 × 4 矩阵(行索引为规范场 A = 1 , 2 , 3 , 4 A=1,2,3,4 A = 1 , 2 , 3 , 4 ,列索引为标量场 i = 1 , 2 , 3 , 4 i=1,2,3,4 i = 1 , 2 , 3 , 4 ):
F = v 2 ( 0 0 − g 0 − g 0 0 0 0 0 0 g 0 0 0 − g ′ ) F = \frac{v}{2} \begin{pmatrix} 0 & 0 & -g & 0 \\ -g & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & g \\ 0 & 0 & 0 & -g' \end{pmatrix} F = 2 v 0 − g 0 0 0 0 0 0 − g 0 0 0 0 0 g − g ′
(c) 计算矢量场的质量平方矩阵 ( M 2 ) a b (M^2)^{ab} ( M 2 ) ab 及其本征值
矢量场的质量平方矩阵由 ( M 2 ) A B = F A i F B i = ( F F T ) A B (M^2)^{AB} = F^A{}_i F^B{}_i = (F F^T)^{AB} ( M 2 ) A B = F A i F B i = ( F F T ) A B 给出:
M 2 = v 2 4 ( 0 0 − g 0 − g 0 0 0 0 0 0 g 0 0 0 − g ′ ) ( 0 − g 0 0 0 0 0 0 − g 0 0 0 0 0 g − g ′ ) M^2 = \frac{v^2}{4} \begin{pmatrix} 0 & 0 & -g & 0 \\ -g & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & g \\ 0 & 0 & 0 & -g' \end{pmatrix} \begin{pmatrix} 0 & -g & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \\ -g & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & g & -g' \end{pmatrix} M 2 = 4 v 2 0 − g 0 0 0 0 0 0 − g 0 0 0 0 0 g − g ′ 0 0 − g 0 − g 0 0 0 0 0 0 g 0 0 0 − g ′
执行矩阵乘法,得到:
M 2 = v 2 4 ( g 2 0 0 0 0 g 2 0 0 0 0 g 2 − g g ′ 0 0 − g g ′ g ′ 2 ) \boxed{ M^2 = \frac{v^2}{4} \begin{pmatrix} g^2 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & g^2 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & g^2 & -gg' \\ 0 & 0 & -gg' & g'^2 \end{pmatrix} } M 2 = 4 v 2 g 2 0 0 0 0 g 2 0 0 0 0 g 2 − g g ′ 0 0 − g g ′ g ′2
本征值求解:
该矩阵是块对角化的。
左上角的 2 × 2 2 \times 2 2 × 2 块是对角阵,直接给出两个简并的本征值:
λ 1 = λ 2 = g 2 v 2 4 \lambda_1 = \lambda_2 = \frac{g^2 v^2}{4} λ 1 = λ 2 = 4 g 2 v 2
(物理上对应于 W ± W^\pm W ± 玻色子的质量平方 M W 2 M_W^2 M W 2 )
右下角的 2 × 2 2 \times 2 2 × 2 块为 v 2 4 ( g 2 − g g ′ − g g ′ g ′ 2 ) \frac{v^2}{4} \begin{pmatrix} g^2 & -gg' \\ -gg' & g'^2 \end{pmatrix} 4 v 2 ( g 2 − g g ′ − g g ′ g ′2 ) 。其迹为 Tr = v 2 4 ( g 2 + g ′ 2 ) \text{Tr} = \frac{v^2}{4}(g^2 + g'^2) Tr = 4 v 2 ( g 2 + g ′2 ) ,行列式为 det = 0 \det = 0 det = 0 。因此特征方程 λ 2 − Tr ⋅ λ + det = 0 \lambda^2 - \text{Tr}\cdot\lambda + \det = 0 λ 2 − Tr ⋅ λ + det = 0 给出的另外两个本征值为:
λ 3 = ( g 2 + g ′ 2 ) v 2 4 , λ 4 = 0 \lambda_3 = \frac{(g^2 + g'^2)v^2}{4}, \quad \lambda_4 = 0 λ 3 = 4 ( g 2 + g ′2 ) v 2 , λ 4 = 0
(物理上分别对应于 Z Z Z 玻色子的质量平方 M Z 2 M_Z^2 M Z 2 和无质量的光子 A A A )
综上,质量平方矩阵的本征值为:
λ = g 2 v 2 4 , g 2 v 2 4 , ( g 2 + g ′ 2 ) v 2 4 , 0 \boxed{ \lambda = \frac{g^2 v^2}{4}, \quad \frac{g^2 v^2}{4}, \quad \frac{(g^2 + g'^2)v^2}{4}, \quad 0 } λ = 4 g 2 v 2 , 4 g 2 v 2 , 4 ( g 2 + g ′2 ) v 2 , 0