习题 12.1 - 解答
为了计算赝标量 Yukawa 理论中的 Callan-Symanzik β \beta β 函数,我们采用维数正规化(d = 4 − ϵ d = 4 - \epsilon d = 4 − ϵ )和 MS ‾ \overline{\text{MS}} MS (或 MS)重整化方案。拉格朗日量为:
L = 1 2 ( ∂ μ ϕ ) 2 − λ 4 ! ϕ 4 + ψ ˉ ( i ∂ / ) ψ − i g ψ ˉ γ 5 ψ ϕ \mathcal{L} = \frac{1}{2}(\partial_\mu \phi)^2 - \frac{\lambda}{4!} \phi^4 + \bar{\psi}(i \partial\!\!\!/) \psi - ig \bar{\psi} \gamma^5 \psi \phi L = 2 1 ( ∂ μ ϕ ) 2 − 4 ! λ ϕ 4 + ψ ˉ ( i ∂ / ) ψ − i g ψ ˉ γ 5 ψ ϕ
引入重整化常数 Z ϕ = 1 + δ Z Z_\phi = 1 + \delta_Z Z ϕ = 1 + δ Z , Z ψ = 1 + δ 2 Z_\psi = 1 + \delta_2 Z ψ = 1 + δ 2 , Z g = 1 + δ g Z_g = 1 + \delta_g Z g = 1 + δ g , Z λ = 1 + δ λ Z_\lambda = 1 + \delta_\lambda Z λ = 1 + δ λ 。裸耦合常数与重整化耦合常数的关系为:
g 0 = μ ϵ / 2 g Z g Z 2 − 1 Z ϕ − 1 / 2 , λ 0 = μ ϵ λ Z λ Z ϕ − 2 g_0 = \mu^{\epsilon/2} g Z_g Z_2^{-1} Z_\phi^{-1/2}, \quad \lambda_0 = \mu^\epsilon \lambda Z_\lambda Z_\phi^{-2} g 0 = μ ϵ /2 g Z g Z 2 − 1 Z ϕ − 1/2 , λ 0 = μ ϵ λ Z λ Z ϕ − 2
在 MS 方案中,若重整化因子极点部分为 Z = 1 + a 1 ϵ Z = 1 + \frac{a_1}{\epsilon} Z = 1 + ϵ a 1 ,则对应的 β \beta β 函数为 β g = 1 2 g 2 ∂ a 1 ∂ g \beta_g = \frac{1}{2} g^2 \frac{\partial a_1}{\partial g} β g = 2 1 g 2 ∂ g ∂ a 1 (对于单对数发散)。
1. 计算 β g \beta_g β g
我们需要计算费米子自能、标量自能和 Yukawa 顶点的单圈发散。
费米子自能 Σ ( p ) \Sigma(p) Σ ( p ) :
− i Σ ( p ) = ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 ( − i g γ 5 ) i k / k 2 ( − i g γ 5 ) i ( p − k ) 2 = − g 2 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 k / k 2 ( p − k ) 2 -i\Sigma(p) = \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} (-ig\gamma^5) \frac{i k\!\!\!/}{k^2} (-ig\gamma^5) \frac{i}{(p-k)^2} = -g^2 \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{k\!\!\!/}{k^2(p-k)^2} − i Σ ( p ) = ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k ( − i g γ 5 ) k 2 ik / ( − i g γ 5 ) ( p − k ) 2 i = − g 2 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 2 ( p − k ) 2 k /
提取发散部分(利用 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 1 k 4 → i 8 π 2 ϵ \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{1}{k^4} \to \frac{i}{8\pi^2 \epsilon} ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 4 1 → 8 π 2 ϵ i ):
− i Σ ( p ) → − g 2 i 8 π 2 ϵ 1 2 p / = − i g 2 16 π 2 ϵ p / -i\Sigma(p) \to -g^2 \frac{i}{8\pi^2 \epsilon} \frac{1}{2} p\!\!\!/ = -\frac{i g^2}{16\pi^2 \epsilon} p\!\!\!/ − i Σ ( p ) → − g 2 8 π 2 ϵ i 2 1 p / = − 16 π 2 ϵ i g 2 p /
由抵消项 i δ 2 p / i\delta_2 p\!\!\!/ i δ 2 p / ,得到 δ 2 = − g 2 16 π 2 ϵ \delta_2 = -\frac{g^2}{16\pi^2 \epsilon} δ 2 = − 16 π 2 ϵ g 2 。
标量自能 Π ( p ) \Pi(p) Π ( p ) :
− i Π ( p ) = − ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 Tr [ ( − i g γ 5 ) i k / k 2 ( − i g γ 5 ) i ( k / − p / ) ( k − p ) 2 ] = g 2 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 4 k ⋅ ( k − p ) k 2 ( k − p ) 2 -i\Pi(p) = - \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \text{Tr} \left[ (-ig\gamma^5) \frac{i k\!\!\!/}{k^2} (-ig\gamma^5) \frac{i(k\!\!\!/-p\!\!\!/)}{(k-p)^2} \right] = g^2 \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{4k \cdot (k-p)}{k^2(k-p)^2} − i Π ( p ) = − ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k Tr [ ( − i g γ 5 ) k 2 ik / ( − i g γ 5 ) ( k − p ) 2 i ( k / − p / ) ] = g 2 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 2 ( k − p ) 2 4 k ⋅ ( k − p )
提取发散部分:
− i Π ( p ) → 4 g 2 i 8 π 2 ϵ ( − 1 2 p 2 ) = − i g 2 4 π 2 ϵ p 2 -i\Pi(p) \to 4g^2 \frac{i}{8\pi^2 \epsilon} \left(-\frac{1}{2} p^2\right) = -\frac{i g^2}{4\pi^2 \epsilon} p^2 − i Π ( p ) → 4 g 2 8 π 2 ϵ i ( − 2 1 p 2 ) = − 4 π 2 ϵ i g 2 p 2
由抵消项 i δ Z p 2 i\delta_Z p^2 i δ Z p 2 ,得到 δ Z = − g 2 4 π 2 ϵ \delta_Z = -\frac{g^2}{4\pi^2 \epsilon} δ Z = − 4 π 2 ϵ g 2 。
Yukawa 顶点修正 δ g \delta_g δ g :
− i g δ g γ 5 = ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 ( − i g γ 5 ) i k / k 2 ( − i g γ 5 ) i k / k 2 ( − i g γ 5 ) i k 2 -ig \delta_g \gamma^5 = \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} (-ig\gamma^5) \frac{i k\!\!\!/}{k^2} (-ig\gamma^5) \frac{i k\!\!\!/}{k^2} (-ig\gamma^5) \frac{i}{k^2} − i g δ g γ 5 = ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k ( − i g γ 5 ) k 2 ik / ( − i g γ 5 ) k 2 ik / ( − i g γ 5 ) k 2 i
利用 γ 5 k / γ 5 k / γ 5 = − k 2 γ 5 \gamma^5 k\!\!\!/ \gamma^5 k\!\!\!/ \gamma^5 = -k^2 \gamma^5 γ 5 k / γ 5 k / γ 5 = − k 2 γ 5 ,积分化简为:
g 3 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 − k 2 γ 5 k 6 = − g 3 γ 5 i 8 π 2 ϵ g^3 \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{-k^2 \gamma^5}{k^6} = -g^3 \gamma^5 \frac{i}{8\pi^2 \epsilon} g 3 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 6 − k 2 γ 5 = − g 3 γ 5 8 π 2 ϵ i
得到 δ g = − g 2 8 π 2 ϵ \delta_g = -\frac{g^2}{8\pi^2 \epsilon} δ g = − 8 π 2 ϵ g 2 。
组合得到 β g \beta_g β g :
对于 g g g ,极点系数 Z 1 ( g ) = a g − a 2 − 1 2 a Z = ( − g 2 8 π 2 ) − ( − g 2 16 π 2 ) − 1 2 ( − g 2 4 π 2 ) = g 2 16 π 2 Z_1^{(g)} = a_g - a_2 - \frac{1}{2}a_Z = \left(-\frac{g^2}{8\pi^2}\right) - \left(-\frac{g^2}{16\pi^2}\right) - \frac{1}{2}\left(-\frac{g^2}{4\pi^2}\right) = \frac{g^2}{16\pi^2} Z 1 ( g ) = a g − a 2 − 2 1 a Z = ( − 8 π 2 g 2 ) − ( − 16 π 2 g 2 ) − 2 1 ( − 4 π 2 g 2 ) = 16 π 2 g 2 。
β g = 1 2 g 2 ∂ Z 1 ( g ) ∂ g = g 3 16 π 2 \beta_g = \frac{1}{2} g^2 \frac{\partial Z_1^{(g)}}{\partial g} = \frac{g^3}{16\pi^2} β g = 2 1 g 2 ∂ g ∂ Z 1 ( g ) = 16 π 2 g 3
2. 计算 β λ \beta_\lambda β λ
我们需要计算 ϕ 4 \phi^4 ϕ 4 顶点的单圈发散,包含标量圈和费米子圈。
标量圈(s, t, u 通道):
3 × ( − i λ ) 2 2 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 i k 2 i k 2 → 3 i λ 2 16 π 2 ϵ 3 \times \frac{(-i\lambda)^2}{2} \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{i}{k^2} \frac{i}{k^2} \to \frac{3i\lambda^2}{16\pi^2 \epsilon} 3 × 2 ( − iλ ) 2 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 2 i k 2 i → 16 π 2 ϵ 3 i λ 2
费米子圈(6个排列):
− 6 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 Tr [ ( − i g γ 5 i k / k 2 ) 4 ] = − 6 g 4 ∫ d 4 k ( 2 π ) 4 Tr [ ( − k 2 ) ( − k 2 ) ] k 8 = − 24 g 4 i 8 π 2 ϵ = − 48 i g 4 16 π 2 ϵ -6 \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \text{Tr} \left[ \left(-ig\gamma^5 \frac{i k\!\!\!/}{k^2}\right)^4 \right] = -6 g^4 \int \frac{d^4k}{(2\pi)^4} \frac{\text{Tr}[(-k^2)(-k^2)]}{k^8} = -24 g^4 \frac{i}{8\pi^2 \epsilon} = -\frac{48i g^4}{16\pi^2 \epsilon} − 6 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k Tr [ ( − i g γ 5 k 2 ik / ) 4 ] = − 6 g 4 ∫ ( 2 π ) 4 d 4 k k 8 Tr [( − k 2 ) ( − k 2 )] = − 24 g 4 8 π 2 ϵ i = − 16 π 2 ϵ 48 i g 4
由抵消项 − i δ λ -i\delta_\lambda − i δ λ ,得到 δ λ = 3 λ 2 − 48 g 4 16 π 2 ϵ \delta_\lambda = \frac{3\lambda^2 - 48g^4}{16\pi^2 \epsilon} δ λ = 16 π 2 ϵ 3 λ 2 − 48 g 4 。
组合得到 β λ \beta_\lambda β λ :
对于 λ \lambda λ ,极点系数 Z 1 ( λ ) = a λ − 2 a Z = 3 λ − 48 g 4 / λ 16 π 2 − 2 ( − g 2 4 π 2 ) = 3 λ − 48 g 4 / λ + 8 g 2 16 π 2 Z_1^{(\lambda)} = a_\lambda - 2a_Z = \frac{3\lambda - 48g^4/\lambda}{16\pi^2} - 2\left(-\frac{g^2}{4\pi^2}\right) = \frac{3\lambda - 48g^4/\lambda + 8g^2}{16\pi^2} Z 1 ( λ ) = a λ − 2 a Z = 16 π 2 3 λ − 48 g 4 / λ − 2 ( − 4 π 2 g 2 ) = 16 π 2 3 λ − 48 g 4 / λ + 8 g 2 。
β λ = λ 2 ∂ Z 1 ( λ ) ∂ λ + 1 2 λ g ∂ Z 1 ( λ ) ∂ g = 1 16 π 2 ( 3 λ 2 + 8 λ g 2 − 48 g 4 ) \beta_\lambda = \lambda^2 \frac{\partial Z_1^{(\lambda)}}{\partial \lambda} + \frac{1}{2} \lambda g \frac{\partial Z_1^{(\lambda)}}{\partial g} = \frac{1}{16\pi^2} (3\lambda^2 + 8\lambda g^2 - 48g^4) β λ = λ 2 ∂ λ ∂ Z 1 ( λ ) + 2 1 λ g ∂ g ∂ Z 1 ( λ ) = 16 π 2 1 ( 3 λ 2 + 8 λ g 2 − 48 g 4 )
3. 耦合常数流分析
定义无量纲变量 λ ~ = λ 16 π 2 \tilde{\lambda} = \frac{\lambda}{16\pi^2} λ ~ = 16 π 2 λ 和 g ~ 2 = g 2 16 π 2 \tilde{g}^2 = \frac{g^2}{16\pi^2} g ~ 2 = 16 π 2 g 2 ,并考察比值 ρ = λ ~ g ~ 2 \rho = \frac{\tilde{\lambda}}{\tilde{g}^2} ρ = g ~ 2 λ ~ 。
对数导数为:
d ρ d ln μ = 1 g ~ 2 β λ ~ − λ ~ g ~ 4 β g ~ 2 = 3 g ~ 2 ( ρ 2 + 2 ρ − 16 ) \frac{d\rho}{d\ln\mu} = \frac{1}{\tilde{g}^2} \beta_{\tilde{\lambda}} - \frac{\tilde{\lambda}}{\tilde{g}^4} \beta_{\tilde{g}^2} = 3\tilde{g}^2 (\rho^2 + 2\rho - 16) d ln μ d ρ = g ~ 2 1 β λ ~ − g ~ 4 λ ~ β g ~ 2 = 3 g ~ 2 ( ρ 2 + 2 ρ − 16 )
令 d ρ d ln μ = 0 \frac{d\rho}{d\ln\mu} = 0 d l n μ d ρ = 0 ,得到物理不动点(要求 λ > 0 \lambda > 0 λ > 0 ):
ρ + = 17 − 1 ≈ 3.12 \rho_+ = \sqrt{17} - 1 \approx 3.12 ρ + = 17 − 1 ≈ 3.12
流图特征:
在 λ \lambda λ -g 2 g^2 g 2 平面上,由于 β g > 0 \beta_g > 0 β g > 0 且大尺度下 β λ > 0 \beta_\lambda > 0 β λ > 0 ,理论是红外自由的,向紫外方向耦合常数发散。
射线 λ = ( 17 − 1 ) g 2 \lambda = (\sqrt{17}-1)g^2 λ = ( 17 − 1 ) g 2 是一条红外吸引子(紫外排斥子) 。
如果初始条件 ρ < ρ + \rho < \rho_+ ρ < ρ + ,在向紫外演化时 ρ \rho ρ 会减小并穿过 λ = 0 \lambda=0 λ = 0 轴,导致真空不稳定(有效势无下界);如果 ρ > ρ + \rho > \rho_+ ρ > ρ + ,则 λ \lambda λ 增长得比 g 2 g^2 g 2 更快。
最终答案
β g = g 3 16 π 2 β λ = 1 16 π 2 ( 3 λ 2 + 8 λ g 2 − 48 g 4 ) \boxed{
\begin{aligned}
\beta_g &= \frac{g^3}{16\pi^2} \\
\beta_\lambda &= \frac{1}{16\pi^2} \left( 3\lambda^2 + 8\lambda g^2 - 48g^4 \right)
\end{aligned}
} β g β λ = 16 π 2 g 3 = 16 π 2 1 ( 3 λ 2 + 8 λ g 2 − 48 g 4 )