28.1

Problem 28.1

srednickiChapter 28

习题 28.1

来源: 第28章, PDF第183页


28.1 Consider φ4\varphi^4 theory,

L=12Zφμφμφ12Zmm2φ2124Zλλμ~εφ4,(28.41)\mathcal{L} = -\frac{1}{2} Z_{\varphi} \partial^{\mu} \varphi \partial_{\mu} \varphi - \frac{1}{2} Z_m m^2 \varphi^2 - \frac{1}{24} Z_{\lambda} \lambda \tilde{\mu}^{\varepsilon} \varphi^4 \, , \tag{28.41}

in d=4εd = 4 - \varepsilon dimensions. Compute the beta function to O(λ2)O(\lambda^2), the anomalous dimension of mm to O(λ)O(\lambda), and the anomalous dimension of φ\varphi to O(λ)O(\lambda).

习题 28.1 - 解答


为了求解 φ4\varphi^4 理论在 d=4εd = 4 - \varepsilon 维下的重整化群方程(β\beta 函数和反常标度维数),我们需要首先通过单圈图计算重整化常数 ZφZ_\varphiZmZ_mZλZ_\lambda

根据给定的拉格朗日量:

L=12Zφμφμφ12Zmm2φ2124Zλλμ~εφ4\mathcal{L} = -\frac{1}{2} Z_{\varphi} \partial^{\mu} \varphi \partial_{\mu} \varphi - \frac{1}{2} Z_m m^2 \varphi^2 - \frac{1}{24} Z_{\lambda} \lambda \tilde{\mu}^{\varepsilon} \varphi^4

裸场和裸参数与重整化量的关系为:

φ0=Zφ1/2φ,m02=ZmZφ1m2,λ0=ZλZφ2λμ~ε\varphi_0 = Z_\varphi^{1/2} \varphi, \quad m_0^2 = Z_m Z_\varphi^{-1} m^2, \quad \lambda_0 = Z_\lambda Z_\varphi^{-2} \lambda \tilde{\mu}^\varepsilon

其中 μ~2=4πeγEμ2\tilde{\mu}^2 = 4\pi e^{-\gamma_E} \mu^2。令 Zi=1+δZiZ_i = 1 + \delta Z_i,在极点相消(MS / MS\overline{\text{MS}})方案下,反项 δZi\delta Z_i 仅包含 1/ε1/\varepsilon 的极点。

1. 计算重整化常数 Zφ,Zm,ZλZ_\varphi, Z_m, Z_\lambda

两点格林函数与 Zφ,ZmZ_\varphi, Z_m 单圈水平下,对两点 1PI 自能 iΣ(p2)-i\Sigma(p^2) 有贡献的只有蝌蚪图(Tadpole diagram)。其对称因子为 1/21/2,对应的动量积分在维数正规化下为:

iΣ(p2)=12(iλμ~ε)ddk(2π)dik2+m2iϵ-i\Sigma(p^2) = \frac{1}{2} (-i\lambda \tilde{\mu}^\varepsilon) \int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{-i}{k^2 + m^2 - i\epsilon}

利用维数正规化公式积分并展开到极点项:

ddk(2π)dik2+m2iϵ=1(4π)d/2Γ(1d2)(m2)d/212m216π2ε\int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{-i}{k^2 + m^2 - i\epsilon} = \frac{1}{(4\pi)^{d/2}} \Gamma\left(1 - \frac{d}{2}\right) (m^2)^{d/2 - 1} \supset -\frac{2 m^2}{16\pi^2 \varepsilon}

因此,自能的极点部分为:

iΣ(p2)12(iλ)(2m216π2ε)=iλm216π2ε-i\Sigma(p^2) \supset \frac{1}{2} (-i\lambda) \left( -\frac{2 m^2}{16\pi^2 \varepsilon} \right) = \frac{i\lambda m^2}{16\pi^2 \varepsilon}

两点函数的反项顶点为 i(δZφp2+δZmm2)-i(\delta Z_\varphi p^2 + \delta Z_m m^2)。为了消除发散,要求:

i(δZφp2+δZmm2)+iλm216π2ε=0-i(\delta Z_\varphi p^2 + \delta Z_m m^2) + \frac{i\lambda m^2}{16\pi^2 \varepsilon} = 0

由于蝌蚪图与外动量 pp 无关,我们得到:

δZφ=0    Zφ=1+O(λ2)\delta Z_\varphi = 0 \implies Z_\varphi = 1 + \mathcal{O}(\lambda^2)
δZm=λ16π2ε    Zm=1+λ16π2ε+O(λ2)\delta Z_m = \frac{\lambda}{16\pi^2 \varepsilon} \implies Z_m = 1 + \frac{\lambda}{16\pi^2 \varepsilon} + \mathcal{O}(\lambda^2)

四点格林函数与 ZλZ_\lambda 单圈水平下,四点顶点的修正包含 s,t,us, t, u 三个通道。每个通道的对称因子为 1/21/2。在零外动量下,单个通道的积分为:

12(iλ)2ddk(2π)d(i)2(k2+m2iϵ)2\frac{1}{2} (-i\lambda)^2 \int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{(-i)^2}{(k^2 + m^2 - i\epsilon)^2}

提取极点部分:

ddk(2π)d1(k2+m2iϵ)2=i(4π)d/2Γ(2d2)(m2)d/222i16π2ε\int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{-1}{(k^2 + m^2 - i\epsilon)^2} = \frac{-i}{(4\pi)^{d/2}} \Gamma\left(2 - \frac{d}{2}\right) (m^2)^{d/2 - 2} \supset \frac{-2i}{16\pi^2 \varepsilon}

三个通道的总发散贡献为:

3×12(λ2)(2i16π2ε)=3iλ216π2ε3 \times \frac{1}{2} (-\lambda^2) \left( \frac{-2i}{16\pi^2 \varepsilon} \right) = \frac{3i\lambda^2}{16\pi^2 \varepsilon}

四点函数的反项顶点为 iδZλλ-i\delta Z_\lambda \lambda。为了消除发散,要求:

iδZλλ+3iλ216π2ε=0    δZλ=3λ16π2ε-i\delta Z_\lambda \lambda + \frac{3i\lambda^2}{16\pi^2 \varepsilon} = 0 \implies \delta Z_\lambda = \frac{3\lambda}{16\pi^2 \varepsilon}
Zλ=1+3λ16π2ε+O(λ2)Z_\lambda = 1 + \frac{3\lambda}{16\pi^2 \varepsilon} + \mathcal{O}(\lambda^2)

2. 计算 β\beta 函数

裸耦合常数 λ0\lambda_0 不依赖于能标 μ\mu

λ0=μεZλZφ2λ(4πeγE)ε/2\lambda_0 = \mu^\varepsilon Z_\lambda Z_\varphi^{-2} \lambda (4\pi e^{-\gamma_E})^{\varepsilon/2}

定义 Zg=ZλZφ2=1+3λ16π2εZ_g = Z_\lambda Z_\varphi^{-2} = 1 + \frac{3\lambda}{16\pi^2 \varepsilon}。对 μ\mu 求导 μddμλ0=0\mu \frac{d}{d\mu} \lambda_0 = 0 给出:

0=ελ0+με(4πeγE)ε/2[β(λ)Zg+λβ(λ)Zgλ]0 = \varepsilon \lambda_0 + \mu^\varepsilon (4\pi e^{-\gamma_E})^{\varepsilon/2} \left[ \beta(\lambda) Z_g + \lambda \beta(\lambda) \frac{\partial Z_g}{\partial \lambda} \right]

化简可得 β\beta 函数:

β(λ)=ελZgZg+λZgλ=ελ(1+λlnZgλ)1\beta(\lambda) = \frac{-\varepsilon \lambda Z_g}{Z_g + \lambda \frac{\partial Z_g}{\partial \lambda}} = -\varepsilon \lambda \left( 1 + \lambda \frac{\partial \ln Z_g}{\partial \lambda} \right)^{-1}

代入 ZgZ_g 并展开到 O(λ2)\mathcal{O}(\lambda^2)

λlnZgλ=3λ16π2ε+O(λ2)\lambda \frac{\partial \ln Z_g}{\partial \lambda} = \frac{3\lambda}{16\pi^2 \varepsilon} + \mathcal{O}(\lambda^2)
β(λ)=ελ(13λ16π2ε)=ελ+3λ216π2+O(λ3)\beta(\lambda) = -\varepsilon \lambda \left( 1 - \frac{3\lambda}{16\pi^2 \varepsilon} \right) = -\varepsilon \lambda + \frac{3\lambda^2}{16\pi^2} + \mathcal{O}(\lambda^3)

3. 计算反常标度维数 γφ\gamma_\varphiγm\gamma_m

场的反常标度维数定义为 γφ=12μdlnZφdμ\gamma_\varphi = \frac{1}{2} \mu \frac{d \ln Z_\varphi}{d\mu}。由于 Zφ=1+O(λ2)Z_\varphi = 1 + \mathcal{O}(\lambda^2),在 O(λ)\mathcal{O}(\lambda) 阶有:

γφ=0\gamma_\varphi = 0

质量的反常标度维数定义为 γm=μmdmdμ=12μm2dm2dμ\gamma_m = \frac{\mu}{m} \frac{dm}{d\mu} = \frac{1}{2} \frac{\mu}{m^2} \frac{dm^2}{d\mu}。由裸质量 m02=ZmZφ1m2m_0^2 = Z_m Z_\varphi^{-1} m^2μdm02dμ=0\mu \frac{d m_0^2}{d\mu} = 0 可得:

0=μddμln(ZmZφ1)+μm2dm2dμ0 = \mu \frac{d}{d\mu} \ln(Z_m Z_\varphi^{-1}) + \frac{\mu}{m^2} \frac{d m^2}{d\mu}
2γm=μdlnZmdμ+2γφ=β(λ)lnZmλ+2γφ2\gamma_m = -\mu \frac{d \ln Z_m}{d\mu} + 2\gamma_\varphi = -\beta(\lambda) \frac{\partial \ln Z_m}{\partial \lambda} + 2\gamma_\varphi

代入 β(λ)=ελ+O(λ2)\beta(\lambda) = -\varepsilon \lambda + \mathcal{O}(\lambda^2)Zm=1+λ16π2εZ_m = 1 + \frac{\lambda}{16\pi^2 \varepsilon}

2γm=(ελ)(116π2ε)+0=λ16π22\gamma_m = -(-\varepsilon \lambda) \left( \frac{1}{16\pi^2 \varepsilon} \right) + 0 = \frac{\lambda}{16\pi^2}
γm=λ32π2\gamma_m = \frac{\lambda}{32\pi^2}

最终结果

β(λ)=ελ+3λ216π2\boxed{ \beta(\lambda) = -\varepsilon \lambda + \frac{3\lambda^2}{16\pi^2} }
γm=λ32π2\boxed{ \gamma_m = \frac{\lambda}{32\pi^2} }
γφ=0\boxed{ \gamma_\varphi = 0 }
28.2

Problem 28.2

srednickiChapter 28

习题 28.2

来源: 第28章, PDF第183页


28.2 Repeat problem 28.1 for the theory of problem 9.3.

习题 28.2 - 解答


首先分析题目背景。根据 Srednicki 的《Quantum Field Theory》教材:

  • 习题 9.3 的理论:包含一个质量为 mm 的复标量场 χ\chi 和一个质量为 MM 的实标量场 ϕ\phi。其相互作用拉格朗日量为 Lint=gχχϕ\mathcal{L}_{\text{int}} = g \chi^\dagger \chi \phi
  • 习题 28.1 的要求:计算重粒子在树图阶(tree-level)的衰变率 Γ\Gamma

因此,本题要求我们在 Lint=gχχϕ\mathcal{L}_{\text{int}} = g \chi^\dagger \chi \phi 理论中,计算实标量粒子 ϕ\phi 衰变为一对复标量粒子 χ\chi 和反粒子 χˉ\bar{\chi} 的树图阶衰变率 Γ(ϕχχˉ)\Gamma(\phi \to \chi \bar{\chi})

1. 运动学分析与阈值条件

考虑衰变过程 ϕ(p)χ(k1)+χˉ(k2)\phi(p) \to \chi(k_1) + \bar{\chi}(k_2)。 在 ϕ\phi 粒子的静止参考系中,其四维动量为 p=(M,0)p = (M, \mathbf{0})。 出射的 χ\chiχˉ\bar{\chi} 质量均为 mm,设它们的四维动量分别为 k1=(E1,k)k_1 = (E_1, \mathbf{k})k2=(E2,k)k_2 = (E_2, -\mathbf{k})

由能量守恒 E1+E2=ME_1 + E_2 = M 以及 E1=E2=k2+m2E_1 = E_2 = \sqrt{|\mathbf{k}|^2 + m^2},可得每个出射粒子的能量为: E1=E2=M2E_1 = E_2 = \frac{M}{2} 出射粒子的三维动量大小为: k=(M2)2m2=M214m2M2|\mathbf{k}| = \sqrt{\left(\frac{M}{2}\right)^2 - m^2} = \frac{M}{2}\sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}} 为了使该衰变在运动学上被允许,必须满足质量阈值条件: M>2mM > 2m

2. 跃迁矩阵元

根据相互作用项 Lint=gχχϕ\mathcal{L}_{\text{int}} = g \chi^\dagger \chi \phi,该顶点对应的费曼规则非常简单。在树图阶,不变矩阵元 M\mathcal{M} 为: iM=igi\mathcal{M} = ig 因此,矩阵元的模方为: M2=g2|\mathcal{M}|^2 = g^2

3. 相空间积分

衰变率的普遍公式为: dΓ=12MM2dLIPS2d\Gamma = \frac{1}{2M} |\mathcal{M}|^2 d\text{LIPS}_2 其中 dLIPS2d\text{LIPS}_2 是二体洛伦兹不变相空间(Lorentz Invariant Phase Space),其表达式为: dLIPS2=d3k1(2π)32E1d3k2(2π)32E2(2π)4δ(4)(pk1k2)\int d\text{LIPS}_2 = \int \frac{d^3k_1}{(2\pi)^3 2E_1} \frac{d^3k_2}{(2\pi)^3 2E_2} (2\pi)^4 \delta^{(4)}(p - k_1 - k_2)

关键物理概念说明(对称因子): 在 ϕ3\phi^3 理论(即 ϕϕϕ\phi \to \phi\phi)中,末态是两个全同粒子,相空间积分需要乘以对称因子 S=1/2!=1/2S = 1/2! = 1/2。但在本题中,末态是一个粒子 χ\chi 和一个反粒子 χˉ\bar{\chi},它们带有相反的守恒荷(例如 U(1)U(1) 荷),是可区分的物理态。因此,这里的对称因子 S=1S = 1,不需要除以 2。

下面计算相空间积分。首先对 k2\mathbf{k}_2 积分消除三维 δ\delta 函数: dLIPS2=d3k1(2π)24E1E2δ(ME1E2)k2=k1\int d\text{LIPS}_2 = \int \frac{d^3k_1}{(2\pi)^2 4E_1 E_2} \delta(M - E_1 - E_2) \Bigg|_{\mathbf{k}_2 = -\mathbf{k}_1} 此时 E1=E2E=k12+m2E_1 = E_2 \equiv E = \sqrt{|\mathbf{k}_1|^2 + m^2}。将 d3k1d^3k_1 展开为球坐标 d3k1=k12dk1dΩd^3k_1 = |\mathbf{k}_1|^2 d|\mathbf{k}_1| d\OmegadLIPS2=k12dk1dΩ4(2π)2E2δ(M2E)\int d\text{LIPS}_2 = \int \frac{|\mathbf{k}_1|^2 d|\mathbf{k}_1| d\Omega}{4(2\pi)^2 E^2} \delta(M - 2E) 利用微分关系 k1dk1=EdE|\mathbf{k}_1| d|\mathbf{k}_1| = E dE,将积分变量从动量大小转换为能量 EEdLIPS2=EdEk1dΩ16π2E2δ(M2E)=k1dΩ16π2E12δ(EM/2)dE\int d\text{LIPS}_2 = \int \frac{E dE |\mathbf{k}_1| d\Omega}{16\pi^2 E^2} \delta(M - 2E) = \int \frac{|\mathbf{k}_1| d\Omega}{16\pi^2 E} \frac{1}{2} \delta(E - M/2) dE 由于衰变是各向同性的,对立体角 dΩd\Omega 的积分为 4π4\pi。代入 E=M/2E = M/2dLIPS2=k14π32π2(M/2)=k14πM\int d\text{LIPS}_2 = \frac{|\mathbf{k}_1| \cdot 4\pi}{32\pi^2 (M/2)} = \frac{|\mathbf{k}_1|}{4\pi M} 将前面求得的 k1=M214m2M2|\mathbf{k}_1| = \frac{M}{2}\sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}} 代入: dLIPS2=18π14m2M2\int d\text{LIPS}_2 = \frac{1}{8\pi} \sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}}

4. 最终衰变率

将矩阵元模方和相空间积分代入衰变率公式: Γ=12MM2dLIPS2\Gamma = \frac{1}{2M} |\mathcal{M}|^2 \int d\text{LIPS}_2 Γ=12Mg2(18π14m2M2)\Gamma = \frac{1}{2M} g^2 \left( \frac{1}{8\pi} \sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}} \right) 化简后得到最终的树图阶衰变率: Γ=g216πM14m2M2\Gamma = \frac{g^2}{16\pi M} \sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}}

结论: 在 Lint=gχχϕ\mathcal{L}_{\text{int}} = g \chi^\dagger \chi \phi 理论中,当 M>2mM > 2m 时,ϕ\phi 粒子衰变为 χχˉ\chi \bar{\chi} 的树图阶衰变率为: Γ(ϕχχˉ)=g216πM14m2M2\boxed{ \Gamma(\phi \to \chi \bar{\chi}) = \frac{g^2}{16\pi M} \sqrt{1 - \frac{4m^2}{M^2}} }

28.3

Problem 28.3

srednickiChapter 28

习题 28.3

来源: 第28章, PDF第183,184,185页


28.3 Consider the lagrangian density

L=12Zφμφμφ12Zmm2φ2+Yφ12Zχμχμχ12ZMM2χ2+16Zggμ~ε/2φ3+12Zhhμ~ε/2φχ2(28.42)\begin{aligned} \mathcal{L} = &-\frac{1}{2} Z_{\varphi} \partial^{\mu} \varphi \partial_{\mu} \varphi - \frac{1}{2} Z_m m^2 \varphi^2 + Y \varphi \\ &-\frac{1}{2} Z_{\chi} \partial^{\mu} \chi \partial_{\mu} \chi - \frac{1}{2} Z_M M^2 \chi^2 \\ &+ \frac{1}{6} Z_g g \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} \varphi^3 + \frac{1}{2} Z_h h \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} \varphi \chi^2 \end{aligned} \tag{28.42}

in d=6εd = 6 - \varepsilon dimensions, where φ\varphi and χ\chi are real scalar fields, and YY is adjusted to make 0φ(x)0=0\langle 0 | \varphi(x) | 0 \rangle = 0. (Why is no such term needed for χ\chi?)

a) Compute the one-loop contributions to each of the ZZ's in the MS\overline{\text{MS}} renormalization scheme.

b) The bare couplings are related to the renormalized ones via

g0=Zφ3/2Zggμ~ε/2,(28.43)g_0 = Z_{\varphi}^{-3/2} Z_g g \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} , \tag{28.43}
h0=Zφ1Zχ1/2Zhhμ~ε/2.(28.44)h_0 = Z_{\varphi}^{-1} Z_{\chi}^{-1/2} Z_h h \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} . \tag{28.44}

Define

G(g,h,ε)=n=1Gn(g,h)εnln(Zφ3/2Zg),(28.45)G(g, h, \varepsilon) = \sum_{n=1}^{\infty} G_n(g, h) \varepsilon^{-n} \equiv \ln(Z_{\varphi}^{-3/2} Z_g) , \tag{28.45}
H(g,h,ε)=n=1Hn(g,h)εnln(Zφ1Zχ1/2Zh).(28.46)H(g, h, \varepsilon) = \sum_{n=1}^{\infty} H_n(g, h) \varepsilon^{-n} \equiv \ln(Z_{\varphi}^{-1} Z_{\chi}^{-1/2} Z_h) . \tag{28.46}

By requiring g0g_0 and h0h_0 to be independent of μ\mu, and by assuming that dg/dμdg/d\mu and dh/dμdh/d\mu are finite as ε0\varepsilon \rightarrow 0, show that

μdgdμ=12εg+12g(gG1g+hG1h),(28.47)\mu \frac{dg}{d\mu} = -\frac{1}{2} \varepsilon g + \frac{1}{2} g \left( g \frac{\partial G_1}{\partial g} + h \frac{\partial G_1}{\partial h} \right) , \tag{28.47}
μdhdμ=12εh+12h(gH1g+hH1h).(28.48)\mu \frac{dh}{d\mu} = -\frac{1}{2} \varepsilon h + \frac{1}{2} h \left( g \frac{\partial H_1}{\partial g} + h \frac{\partial H_1}{\partial h} \right) . \tag{28.48}

c) Use your results from part (a) to compute the beta functions βg(g,h)limε0μdg/dμ\beta_g(g, h) \equiv \lim_{\varepsilon \rightarrow 0} \mu \, dg/d\mu and βh(g,h)limε0μdh/dμ\beta_h(g, h) \equiv \lim_{\varepsilon \rightarrow 0} \mu \, dh/d\mu. You should find terms of order g3g^3, gh2gh^2, and h3h^3 in βg\beta_g, and terms of order g2hg^2h, gh2gh^2, and h3h^3 in βh\beta_h.

d) Without loss of generality, we can choose gg to be positive; hh can then be positive or negative, and the difference is physically significant. (You should understand why this is true.) For what numerical range(s) of h/gh/g are βg\beta_g and βh/h\beta_h/h both negative? Why is this an interesting question?

习题 28.3 - 解答


题目分析与物理背景

在拉格朗日密度中,调整 YY 是为了消除 φ\varphi 的真空期望值(即消除蝌蚪图)。对于 χ\chi 场,拉格朗日量具有 χχ\chi \to -\chiZ2\mathbb{Z}_2 对称性。由于该对称性未被自发破缺(M2>0M^2 > 0),χ\chi 的真空期望值自然为零,即 0χ(x)0=0\langle 0 | \chi(x) | 0 \rangle = 0。因此,量子修正不会产生 χ\chi 的线性项,也就不需要为 χ\chi 引入类似 YY 的抵消项。


(a) 计算 MS\overline{\text{MS}} 方案下的单圈重整化常数 ZZ

Zi=1+δiZ_i = 1 + \delta_i。在 d=6εd = 6 - \varepsilon 维时空下,动量积分的极点由下式给出: ddk(2π)d1(k2+Δ)2=i(4π)3(2ε)+finite\int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{1}{(k^2 + \Delta)^2} = \frac{i}{(4\pi)^3} \left( -\frac{2}{\varepsilon} \right) + \text{finite} ddk(2π)d1(k2+Δ)3=i(4π)31ε+finite\int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{1}{(k^2 + \Delta)^3} = \frac{i}{(4\pi)^3} \frac{1}{\varepsilon} + \text{finite}

1. φ\varphi 场的自能与质量重整化 (Zφ,ZmZ_\varphi, Z_m) φ\varphi 的单圈自能 iΠφ(p2)-i\Pi_\varphi(p^2) 包含两个图:φ\varphi 循环(对称因子 1/21/2)和 χ\chi 循环(对称因子 1/21/2)。 iΠφ(p2)=12(ig)2ddk(2π)d(i)2(k2+m2)((k+p)2+m2)+12(ih)2ddk(2π)d(i)2(k2+M2)((k+p)2+M2)-i\Pi_\varphi(p^2) = \frac{1}{2} (ig)^2 \int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{(-i)^2}{(k^2+m^2)((k+p)^2+m^2)} + \frac{1}{2} (ih)^2 \int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{(-i)^2}{(k^2+M^2)((k+p)^2+M^2)} 提取发散部分(利用 Feynman 参数化 01dx\int_0^1 dx): Πφ(p2)div=1(4π)3ε[g2(16p2+m2)+h2(16p2+M2)]\Pi_\varphi(p^2)_{\text{div}} = -\frac{1}{(4\pi)^3 \varepsilon} \left[ g^2 \left( \frac{1}{6}p^2 + m^2 \right) + h^2 \left( \frac{1}{6}p^2 + M^2 \right) \right] 抵消项顶点为 i(δφp2+δmm2)-i(\delta_\varphi p^2 + \delta_m m^2),要求 δφp2+δmm2=Πφ(p2)div\delta_\varphi p^2 + \delta_m m^2 = -\Pi_\varphi(p^2)_{\text{div}},得到: δφ=g2+h26(4π)3ε,δm=g2m2+h2M2m2(4π)3ε\delta_\varphi = \frac{g^2 + h^2}{6(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad \delta_m = \frac{g^2 m^2 + h^2 M^2}{m^2(4\pi)^3 \varepsilon}

2. χ\chi 场的自能与质量重整化 (Zχ,ZMZ_\chi, Z_M) χ\chi 的单圈自能包含一个由 φ\varphiχ\chi 构成的循环(对称因子 11)。 iΠχ(p2)=(ih)2ddk(2π)d(i)2(k2+m2)((k+p)2+M2)-i\Pi_\chi(p^2) = (ih)^2 \int \frac{d^d k}{(2\pi)^d} \frac{(-i)^2}{(k^2+m^2)((k+p)^2+M^2)} 发散部分为: Πχ(p2)div=2h2(4π)3ε(16p2+12m2+12M2)\Pi_\chi(p^2)_{\text{div}} = -\frac{2h^2}{(4\pi)^3 \varepsilon} \left( \frac{1}{6}p^2 + \frac{1}{2}m^2 + \frac{1}{2}M^2 \right)δχp2+δMM2=Πχ(p2)div\delta_\chi p^2 + \delta_M M^2 = -\Pi_\chi(p^2)_{\text{div}},得到: δχ=h23(4π)3ε,δM=h2(m2+M2)M2(4π)3ε\delta_\chi = \frac{h^2}{3(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad \delta_M = \frac{h^2(m^2 + M^2)}{M^2(4\pi)^3 \varepsilon}

3. 顶点重整化 (Zg,ZhZ_g, Z_h) 对于 φ3\varphi^3 顶点(树图为 igig),单圈修正包含 φ\varphi 循环(对称因子 11)和 χ\chi 循环(对称因子 11): Vg,div=(ig)3i(4π)3ε+(ih)3i(4π)3ε=ig3+h3(4π)3εV_{g,\text{div}} = (ig)^3 \frac{i}{(4\pi)^3 \varepsilon} + (ih)^3 \frac{i}{(4\pi)^3 \varepsilon} = i\frac{g^3 + h^3}{(4\pi)^3 \varepsilon}iδgg=Vg,divi\delta_g g = -V_{g,\text{div}}δg=g3+h3g(4π)3ε\delta_g = -\frac{g^3 + h^3}{g(4\pi)^3 \varepsilon}

对于 φχ2\varphi\chi^2 顶点(树图为 ihih),单圈修正包含 φ\varphi-φ\varphi-χ\chi 循环(对称因子 11)和 χ\chi-χ\chi-φ\varphi 循环(对称因子 11): Vh,div=(ig)(ih)2i(4π)3ε+(ih)3i(4π)3ε=igh2+h3(4π)3εV_{h,\text{div}} = (ig)(ih)^2 \frac{i}{(4\pi)^3 \varepsilon} + (ih)^3 \frac{i}{(4\pi)^3 \varepsilon} = i\frac{gh^2 + h^3}{(4\pi)^3 \varepsilon}iδhh=Vh,divi\delta_h h = -V_{h,\text{div}}δh=gh2+h3h(4π)3ε\delta_h = -\frac{gh^2 + h^3}{h(4\pi)^3 \varepsilon}

综上,各 ZZ 因子为: Zφ=1+g2+h26(4π)3ε,Zχ=1+h23(4π)3ε,Zm=1+g2m2+h2M2m2(4π)3ε\boxed{ Z_\varphi = 1 + \frac{g^2 + h^2}{6(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad Z_\chi = 1 + \frac{h^2}{3(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad Z_m = 1 + \frac{g^2 m^2 + h^2 M^2}{m^2(4\pi)^3 \varepsilon} } ZM=1+h2(m2+M2)M2(4π)3ε,Zg=1g3+h3g(4π)3ε,Zh=1gh2+h3h(4π)3ε\boxed{ Z_M = 1 + \frac{h^2(m^2 + M^2)}{M^2(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad Z_g = 1 - \frac{g^3 + h^3}{g(4\pi)^3 \varepsilon}, \quad Z_h = 1 - \frac{gh^2 + h^3}{h(4\pi)^3 \varepsilon} }


(b) 证明 β\beta 函数的微分方程

裸耦合常数与重整化耦合常数的关系为: g0=gμ~ε/2eG(g,h,ε),h0=hμ~ε/2eH(g,h,ε)g_0 = g \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} e^{G(g,h,\varepsilon)}, \quad h_0 = h \tilde{\mu}^{\varepsilon/2} e^{H(g,h,\varepsilon)} 两边取对数并对 lnμ\ln \mu 求导(要求裸耦合与 μ\mu 无关,即 dg0/dμ=0d g_0/d\mu = 0): 0=1gμdgdμ+ε2+Ggμdgdμ+Ghμdhdμ0 = \frac{1}{g} \mu\frac{dg}{d\mu} + \frac{\varepsilon}{2} + \frac{\partial G}{\partial g} \mu\frac{dg}{d\mu} + \frac{\partial G}{\partial h} \mu\frac{dh}{d\mu}μdgdμ=ε2g+βg(0)\mu\frac{dg}{d\mu} = -\frac{\varepsilon}{2}g + \beta_g^{(0)}μdhdμ=ε2h+βh(0)\mu\frac{dh}{d\mu} = -\frac{\varepsilon}{2}h + \beta_h^{(0)} 代入上式,并展开 G=G1/ε+O(1/ε2)G = G_1/\varepsilon + \mathcal{O}(1/\varepsilon^2)0=βg(0)g+ε2ε212(gG1g+hG1h)+O(1/ε)0 = \frac{\beta_g^{(0)}}{g} + \frac{\varepsilon}{2} - \frac{\varepsilon}{2} - \frac{1}{2} \left( g \frac{\partial G_1}{\partial g} + h \frac{\partial G_1}{\partial h} \right) + \mathcal{O}(1/\varepsilon) 要求 O(ε0)\mathcal{O}(\varepsilon^0) 项为零,即得: βg(0)=12g(gG1g+hG1h)\beta_g^{(0)} = \frac{1}{2} g \left( g \frac{\partial G_1}{\partial g} + h \frac{\partial G_1}{\partial h} \right) 同理对 h0h_0 的方程展开可得 hh 的对应关系。因此: μdgdμ=12εg+12g(gG1g+hG1h)\boxed{ \mu \frac{dg}{d\mu} = -\frac{1}{2} \varepsilon g + \frac{1}{2} g \left( g \frac{\partial G_1}{\partial g} + h \frac{\partial G_1}{\partial h} \right) } μdhdμ=12εh+12h(gH1g+hH1h)\boxed{ \mu \frac{dh}{d\mu} = -\frac{1}{2} \varepsilon h + \frac{1}{2} h \left( g \frac{\partial H_1}{\partial g} + h \frac{\partial H_1}{\partial h} \right) }


(c) 计算 βg\beta_gβh\beta_h

根据定义 G=32lnZφ+lnZgG = -\frac{3}{2}\ln Z_\varphi + \ln Z_gH=lnZφ12lnZχ+lnZhH = -\ln Z_\varphi - \frac{1}{2}\ln Z_\chi + \ln Z_h,提取 1/ε1/\varepsilon 的系数: G1=32(g2+h26(4π)3)g3+h3g(4π)3=1(4π)3(54g214h2h3g)G_1 = -\frac{3}{2} \left( \frac{g^2 + h^2}{6(4\pi)^3} \right) - \frac{g^3 + h^3}{g(4\pi)^3} = \frac{1}{(4\pi)^3} \left( -\frac{5}{4}g^2 - \frac{1}{4}h^2 - \frac{h^3}{g} \right) H1=(g2+h26(4π)3)12(h23(4π)3)gh2+h3h(4π)3=1(4π)3(16g243h2gh)H_1 = - \left( \frac{g^2 + h^2}{6(4\pi)^3} \right) - \frac{1}{2} \left( \frac{h^2}{3(4\pi)^3} \right) - \frac{gh^2 + h^3}{h(4\pi)^3} = \frac{1}{(4\pi)^3} \left( -\frac{1}{6}g^2 - \frac{4}{3}h^2 - gh \right) 由于 G1G_1H1H_1 都是关于 g,hg, h 的二次齐次函数,由欧拉齐次函数定理可知 gG1g+hG1h=2G1g \frac{\partial G_1}{\partial g} + h \frac{\partial G_1}{\partial h} = 2 G_1。代入 (b) 的结果,取 ε0\varepsilon \to 0 极限: βg=gG1=1(4π)3(54g314gh2h3)\beta_g = g G_1 = \boxed{ \frac{1}{(4\pi)^3} \left( -\frac{5}{4}g^3 - \frac{1}{4}gh^2 - h^3 \right) } βh=hH1=1(4π)3(16g2hgh243h3)\beta_h = h H_1 = \boxed{ \frac{1}{(4\pi)^3} \left( -\frac{1}{6}g^2 h - gh^2 - \frac{4}{3}h^3 \right) }


(d) 耦合常数比值范围与物理意义

物理意义分析: 在拉格朗日量中,作场代换 φφ\varphi \to -\varphi 会同时改变 ggg \to -ghhh \to -h,因此我们总可以约定 g>0g > 0。然而,χχ\chi \to -\chi 的代换会保持 hh 不变(因为耦合项是 χ2\chi^2)。这意味着 hh 的符号无法独立于 gg 被重新定义,因此 h/gh/g 的相对符号具有实质的物理意义。

数值范围求解: 令 x=h/gx = h/g。由于 g>0g > 0,要求 βg<0\beta_g < 0βh/h<0\beta_h/h < 0,即:

  1. βgg35414x2x3<0    4x3+x2+5>0\frac{\beta_g}{g^3} \propto -\frac{5}{4} - \frac{1}{4}x^2 - x^3 < 0 \implies 4x^3 + x^2 + 5 > 0
  2. βhhg216x43x2<0    8x2+6x+1>0\frac{\beta_h}{hg^2} \propto -\frac{1}{6} - x - \frac{4}{3}x^2 < 0 \implies 8x^2 + 6x + 1 > 0

解不等式 2:8x2+6x+1=(4x+1)(2x+1)>08x^2 + 6x + 1 = (4x+1)(2x+1) > 0,得到 x>1/4x > -1/4x<1/2x < -1/2。 解不等式 1:设 P(x)=4x3+x2+5P(x) = 4x^3 + x^2 + 5。由于 P(1/2)=4.75>0P(-1/2) = 4.75 > 0P(x)P(x) 只有一个实根 x11.168x_1 \approx -1.168,故要求 x>x1x > x_1。 取交集,得到满足条件的数值范围为: hg(x1,1/2)(1/4,)\boxed{ \frac{h}{g} \in (x_1, -1/2) \cup (-1/4, \infty) } (其中 x11.168x_1 \approx -1.168 是方程 4x3+x2+5=04x^3 + x^2 + 5 = 0 的唯一实根)

为什么这是一个有趣的问题?βg<0\beta_g < 0βh/h<0\beta_h/h < 0 时,随着能标 μ\mu 的升高,两个耦合常数 gghh 都会流向零。这表明在该参数区域内,理论在紫外极限下是渐近自由 (Asymptotically Free) 的。这证明了即使在具有多个标量场和相互作用的 ϕ3\phi^3 理论中,只要初始耦合常数比例落在特定范围内,理论在短距离处依然可以保持微扰上的良好定义。